⮞ जैविक विविधता (Bio-Diversity)
● के हो जैविक विविधता ?
→जैविक विविधता प्रतिएकाई क्षेत्रमा रहेका जीवजन्तु, वनस्पति, प्राणी, जीवाणु र उक्त क्षेत्रको वातावरणीय प्रणाली हो ।
● “जैविक विविधता” भन्नाले पारिस्थितिकीय प्रणाली (Ecosystem) को विविधता, प्रजातीय विविधता (Species Diversity) तथा वंशाणु विविधता (Genetic Diversity) सम्झनुपर्छ भनेर कसले परिभाषित गरेको हो ?
→ वातावरण संरक्षण ऐन २०५३
☛सन् १९८८ मा ई.ओ. विल्सनद्वारा सम्पादित पुस्तकमा जैविक विविधताका विविध पक्षहरूको उल्लेख गरिएको
थियो ।
☛ प्रकृतिको विविधता भन्ने शब्द पहिलो पटक सन् १९८० को दशकमा प्रयोगमा आएको थियो ।
☛ सन् १९९२ मा ई.ओ. विल्सनले दि डाइभर्सिटी अफ लाइफ (The Diversity of Life) नामक पुस्तक लेखेर त्यसमा विस्तृत रुपमा जैविक विविधताको विवरण प्रस्तुत गरेका थिए ।
● जैविक विविधताका प्रकार
→ प्रजातिगत विविधता (Species Diversity)
→ परिस्थितक प्रणाली विविधता (Ecosystem Diversity)
→ वंशाणुगत विविधता (Genetic Diversity)
सन् २००३ देखि चर्चामा आएको चौथो जैविक विविधता
→ शुक्ष्म जीवतत्त्व विविधता (Moleculay Diversity)
● जैविक विविधता सम्बन्धी केही तथ्य
⮚ रामसार सूचीमा सूचीकृत भएको नेपालको पहिलो सिमसार क्षेत्र कुन हो ?
→कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष (सन् १९८७ डिसेम्बर १७ मा).
⮚ रामसार सूचीमा सूचीकृत भएको नेपालको पछिल्लो सिमसार क्षेत्र कुन हो ?
→पोखरा उपत्यकामा रहेका ९ ताल (सन् २०१६ फेब्रुअरी २)
⮚ हाल नेपालमा (२०१५ को प्रतिवेदन अनुसार) वनजङ्गलले ढाकेको क्षेत्रफल कति प्रतिशत रहेको छ ?
→४४.७४ प्रतिशत
⮚ वन कार्यालय नभएको जिल्ला कुन हो ?
→मुस्ताङ
⮚ विश्वको सबैभन्दा बढी वनक्षेत्र साइबेरिया (रुस) मा विश्वको कति प्रतिशत वन छ ?
→25 %
⮚ पृथ्वीमा पाइने अक्सिजन मध्ये ब्राजिलको अमेजन जङ्गलमा मात्र कति प्रतिशत पाइन्छ ?
→30%
⮚ नेपालमा सबैभन्दा पहिले रबर खेती कहिले भएको थियो ?
→ वि.स. २०४७ (गोरखकाली रबर उद्योगको स्थापना पश्चात प्रथम पटक खेती गरिएको झापाको बुधवारेमा)
⮚ नेपालमा संरक्षित सूचीमा सूचीकृत स्तनधारी, पक्षी र घस्रने जन्तुहरू कति छन् ?
→ क्रमश: २६ रतनधारी, ९ पंक्षी र ३ घने
⮚ नेपालमा वन तथा भू-संरक्षण मन्त्रालय अन्तर्गत राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु विभागको स्थापना कहिले भएको हो ?
→वि.स. २०३७ सालमा
⮚ नेपालमा रुख रोप्ने (वृक्षारोपण) कार्यक्रम कहिलेदेखि सुरु गरिएको हो ?
→ वि.सं. २००२ सालबाट
⮚ जन्तु जस्तै हिँड्डुल गर्ने वनस्पति मेनग्रोब हो भने उक्त वनस्पति कहाँ पाइन्छ ?
→ मलेशियामा
⮚ फूल नफुलि फल लाग्ने वनस्पति कुन हो ?
→ लप्सी (नेपालमा मात्र पाइन्छ)
⮚ नेपालमा निजी वन ऐन कहिले ल्याइएको हो ?
→2013 BS. ( वि.सं. २०१३)
⮚ नेपालको मित्रताको सम्झनामा जापानले कुन रुख रोपेको थियो ?
→ चिउरी
⮚ चिनियाँ परम्परामा छोरी जन्मेपछि वृक्षारोपण गर्ने रुखको नाम के हो ?
→ पाउलोनिया
⮚ नेपालमा पाइने कुन रुख लाई "Tree of heaven" (अन्तर्राष्ट्रिय स्वर्गको रुख) भनिन्छ ?
→महारुख
⮚ मानिसको आँखाले समेत देख्न नसक्ने रुख कुन हो ?
→डाग्विट plant
⮚ साँझ परेपछि आगो बाल्ने रुख कुन देशमा पाइन्छ ?
→ Japan
⮚ यौन तथा प्रजनन र जैविक विविधता संरक्षणमा लागेका युवाहरूको सम्मेलन (Green youth Summit) २०१३ कहाँ सम्पन्न भयो ?
→ बर्दियाको सूर्यपटुवामा
⮚ फूल फुल्ने विविधताको दृष्टिले नेपाल एसियाको १० औँ स्थानमा पर्दछ भने विश्वको कति औं स्थानमा पर्दछ?
→ २७ औं
⮚ हाल (२०१६ सम्म) नेपालमा बाघको संख्या कति रहेको छ ?
→ १९८ वयस्क बाघ (सन् २०२२ सम्ममा यो संख्या २५० पुऱ्याउने लक्ष्य)
⮚ वातावरण व्यवस्थापन (Environment management) के हो ?
→ जनसङ्ख्या, वातावरण र विकासलाई समानुपातिक ढङ्गले अगाडी बढाउने प्रक्रिया
⮚ Glante Conservation award पाउने पहिलो नेपाली को हुन् ?
→ नेपालको पहिलो बाँदर विशेषज्ञ डा. मुकेश कुमार चालिसे
⮚ नेपालमा भू-उपयोग नीति कति औं योजनादेखि लागू गरिएको हो ?.
→ छैठौं योजना
⮚ मानविय पर्यावरण सम्बन्धी स्टकहोम सम्मेलन कहिले भएको थियो ?
→ सन् १९७२ जुन ५-१६ सम्म
⮚ नेपालमा वनस्पति दिवस कहिले मनाइन्छ ?
→ प्रत्येक वर्ष चैत्र २९
⮚ सर्वप्रथम Eco-system शब्द प्रयोग गर्ने व्यक्ति को हुन् ?
→ए जी टान्सली
⮚ नेपालमा फोहोरमैला नीति वि.सं. २०५२ मा आएको हो भने बैकल्पिक उर्जा प्रबर्द्धन केन्द्रको स्थापना ?
→ वि.स. २०५३ मा भएको हो।
⮚नेपालमा वातावरण संरक्षण परिषद्को स्थापना कहिले भएको हो ?
→ वि.स. २०५० मा
⮚माटो तथा पानीको अम्लीयपन कुन एकाइमा नापिन्छ ?
→ PH Scale
⮚शुद्ध पानीको PH कति हुन्छ ?
→ 7
⮚PH को पुरा रुप के हो ?
→ Percentage of Hydrogen
⮚अडिरको तेललाई के भनिन्छ ?
→ हरियो तेल
⮚नेपालमा हालसम्म कति वटा विरुवामा नेपोलेन्सिस नामकरण भएको छ ?
→ 93
⮚जे. एफ. डोब्रेमेज (फ्रान्सेली वैज्ञानिक) का अनुसार नेपालमा कति प्रकारका पारिस्थितिक प्रणालीहरू रहेको छन् ?
→114
⮞ अक्सिजन
✰ एउटा वयस्क रुखले दैनिक २.७ के.जी. अक्सिजन उत्पादन गर्दछ।
✰मानिसलाई दैनिक १६ के.जी अक्सिजन आवश्यकता पर्दछ।
✰ सबैभन्दा बढी अक्सिजन उत्पादन गर्ने बनस्पति पिपल हो।
✰ रात दिन अक्सिजन दिइरहने बनस्पति तुलसी हो।
✰ बिरुवाले रातको समयमा अक्सिजन दिँदैनन् ।
✰ बिरुवाले दिउँसोको समयमा सूर्यको किरणको उपस्थीतिमा खाना बनाउँदा मात्र अक्सिजन फाल्ने तथा कार्वनडाइअक्साइड लिने गर्दछन् ।
⮞ जैविक विविधता
⮚जैविक विविधता दिवस कहिले मनाईन्छ ?
→ हरेक वर्ष मे २२ मा (सन् २००० बाट)
⮚सन् २००० भन्दा पहिला कुन दिन मनाईन्थ्यो ?
→ डिसेम्बर २९ मा
⮚२०१९ को नारा ?
→Our Biodiversity, Our Food, Our Health
⮚२०१८ को नारा ?
→जैविक विविधता महासन्धिका २५ वर्ष : पृथ्वीमा सुरक्षित जीवनको सुरक्षित सुनिश्चतता
⮚ सन् १९९२ मा रियो द जेनेरियोमा भएको जैविक विविधता महासन्धीपछि यो दिवस मनाउन थालिएको हो ।
⮞ जैविक विविधता पार्क.
⮚कहाँ निर्माण हुँदैछ ?
→पोखराको पर्यटकीय स्थल लेकसाईड नजिकै रत्नमन्दिर दरबार क्षेत्रलाई सम्पदा तथा जैविक विविधता
पार्क निर्माण गर्न लागिएको छ।
✰ ९० करोड जति खर्च हुने पार्क निर्माणको सम्पूर्ण निर्माण ५ वर्षमा सक्ने लक्ष्य छ ।
✰ पोखराबाट पश्चिम दक्षिणको पुम्दीभुम्दी गाविसमा पर्ने जङ्गलको १६४ हेक्टर वनमा सरकारले जैविक विविधता पार्क निर्माण गर्न लागेको हो ।
✰ पार्कमा लोपोन्मुख वनस्पतिका बिरुवा उमार्ने, हुर्काउने र बढाउने लक्ष्य राखिएको छ।
✰ वि.सं. २०७१ सालबाट यसको निर्माण कार्य सुरु गरिएको छ ।
⮞ जैविक विविधता सम्मेलन
⮚कहिले भएको थियो ?
→सन् २०१४ डिसेम्बरमा
⮚कहाँ भएको थिया ?
→दक्षिण कोरियामा सम्पन्न जैविक विविधता सम्बन्धी
⮚कति औं सम्मेलन थियो ?
→१२ औँ सम्मेलनले