❖ ज्वालामुखी (Volcano)
★ज्वालामुखी :- पग्लेको चट्टान, ग्याँस, आगो, खरानी धुँवा आदि पृथ्वीको कमजोर सतहलाई फोरी बाहिर निस्कने प्रक्रिया
★प्रकार :- ३ (सकिय, मृत र सुषुप्त)
★ सक्रिय ज्वालामुखी :-पग्लेको चट्टान, ग्याँस, खरानी, शिलाखण्ड आदि पदार्थहरू लगातार बाहिर निस्किरहने ज्वालामुखी
- इटालीको एटना र हवाई टापुको मौनालोआ सक्रिय ज्वालामुखीका उदाहरण हुन्।
★मृत ज्वालामुखी :-कुनै बेला विस्फोटन भएर हाल बन्द भइसकेको र पछि विस्फोटन हुने सम्भावना नभएका
- इरानको कोह सुल्तान र म्यानमारको पोपा पर्वत मृत ज्वालामुखीका उहादहरण हुन्।
★ सुपुष्त ज्वालामुखी :-कुनै समयमा चालु हुने र कुनै समयमा बन्द रहने ज्वालामुखी ।
- इटालीको विसुभिएस ज्वालामुखी र काकाटोबा ज्वालामुखी यसका उदाहरण हुन् ।
❖ ज्वालामुखीसंग सम्बन्धित शब्दहरू
- म्याग्मा (Magma):-पृथ्वीको भित्री भागमा रहेको तातो पदार्थ
- लाभा (lava) : -म्याग्मा पृथ्वीको कुनै कमजोर भागबाट बढी ग्यासको कारणले निस्कन्छन्, त्यसलाई लाभा भनिन्छ।
- नली (Neck) : -लाभा सतहमा आउने मार्ग
- डाइक (Dyke) :-लाभा सतहमा आउने मुख्य नलीको दायाँबाँयाबाट गएको सानो नली डाइक भनिन्छ।
- क्रेटर (Crater) :-लाभा निस्कने कचौरा जस्तो प्वाललाई क्रेटर भनिन्छ ।
- पेटी (Belt) : -संसारमा फैलिएका लामा र नियमबद्ध ज्वालामुखीका पंक्तिलाई पेटी भनिन्छ ।
❖ ज्वालामुखीसँग सम्बन्धित प्रश्नहरू
★ Cotopaxi के सँग सम्बन्धित छ ?
- ज्वालामुखी
★ ज्वालामुखी विष्फोटन हुँदा निस्केको पानीको वाफ माथि आकाशमा गएर चिसो भई पानी बन्ने र त्यसले Volcanic ash लाई बगाएर तलतिर ल्याउदा बन्ने पानी र खरानीको समीकरणलाई के भनिन्छ ?
- लाहार (Lahar)
★ नेपालमा ज्वालामुखीको चिन्ह कुन जिल्लामा छ ?
→ दैलेख
★ प्रशान्त महासागर वरिपरि फैलिएको ज्वालामुखीको क्षेत्रलाई के भनिन्छ ?
→ प्रशान्त अग्निको घेरा (The Ring of the Pacific Fire)
★विश्वमा सबैभन्दा ठूलो ज्वालामुखी पहाड़ कुन हो ?
→ मौनालोवा (अमेरिका)
★संसारमा ज्वालामुखीको पंक्ति लामो र नियमबद्ध पेटीका रुपमा फैलिएको छ, ती पेटीहरू कति प्रकारका छन् ?
→ (प्रशान्त महासागरीय पेटी वा क्षेत्र, मध्य महाद्वीपीय पेटी र अफ्रिकाको दरार घाँटी क्षेत्र)
★ज्वालामुखीका असरहरूलाई कति भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ ?
→३ (विनाशकारी असर, लाभदायक असर र धरातलीय असर)
★समुद्रमा केन्द्रविन्दु भई भूकम्प आउँदा समुद्रको पानी खल्बलिन गई तटीय क्षेत्रमा पैदा हुने अग्ला र शक्तिशाली छालहरूलाई के भनिन्छ ?
→ सुनामी (Tsunami)
❖ विश्वका प्रमुख ज्वालामुखीहरू
नाम
- एकोन्कागुवा (अर्जेन्टिना) - २२,८३४ (फिट)
- गुआल्लातिरी (चिली) - १९,८२२ (फिट)
- लास्कार (चिली) - १९, ६५२ (फिट)
- सानगाभा (इक्वेडर) - १७,७४९ (फिट)
- कोटीपेक्सी (इक्वेडर) - २२,८३४ (फिट)
- कालिमाञ्जरो (तान्जिनिया - १९, ३४० (फिट)
- एल्ब्रुज (रुस) - १८,४८१ (फिट)
- ओरिजाबा (मेक्सिको) - १७,७०१ (फिट)
उचाइ (फिट)