❖ दुरी (Distance)
★ दुरी - कुनै दुई स्थान वा वस्तुको बीचको आपसी फासलालाई दुरी भनिन्छ।
★ प्रकार - २ (लम्बवत् दुरी र क्षैतिज दुरी)
★ लम्बवत् दुरी - दुई बेग्लाबेग्लै सतहमा रहेको स्थान वा वस्तुको फासलालाई लम्बवत दुरी भनिन्छ ।
कुनै वस्तुको उचाइ वा गहिराइ लम्बवत् दुरीमा नापिन्छ। जस्तै: पवर्तको उचाइ, समुद्रको गहिराइ आदि।
★ क्षैतिज दुरी -एउटै सतहमा रहेका स्थान वा वस्तुको बीचको फासलालाई क्षैतिज दुरी भनिन्छ । जस्तै काठमाडौँ र पोखराको दुरी
❖ दुरीसँग सम्बन्धित प्रश्नहरू
★दुरी विशेष गरी के मा नापिन्छ ?
→ टेप र जन्जिरबाट
★टेप र जन्जिरबाट मापन गर्न नसकिने दुरीलाई कसरी नाप्न सकिन्छ ?
→ कोणमा व्यक्त गरेर (जस्तै: मध्याहून सूर्यको उचाइ, ध्रुवताराको उचाइ)
★अक्षांश र देशान्तरको दुरी केमा व्यक्त गरिन्छ ?
→ कोणमा
★जन्जिर वा टेपबाट नाप्दा मेट्रिक प्रणाली अनुसार दुरीलाई कुन एकाइमा व्यक्त गरिन्छ ?
→ सेन्टिमिटर, मिटर, किलोमिटर
★ब्रिटिस प्रणाली अनुसार इन्च, गज, माइल आदि कुन एकाइमा व्यक्त गरिन्छ ?
→इन्च, गज, माइल आदि
❖ दुरीको निर्धारण
★ एउटै देशान्तरमा परेका कुनै दुई ठाउँको अक्षांश थाहा भएमा ती दुई ठाउँको मोटामोटी दुरी किलोमिटरमा पत्ता लगाउन सकिन्छ।
★पृथ्वीको परिधी लगभग ४०,००० किलोमिटर र पृथ्वीको केन्द्रमा ३६०° को कोण हुन्छ। पृथ्वीले एक दिनमा एक चक्कर लगाउँदा ३६०° अर्थात् ४०,००० किलोमिटर पार गर्दछ ।
★ त्यसकारण १° को दुरी थाहा भएपछि फरक भएको अक्षांशलाई १११ ले गुणन गरेमा दुरी पत्ता लाग्छ।
❖ दूरी पत्ता लगाउने नियम
★ दिइएका दुई स्थानहरू एउटै गोलार्द्धमा परेमा बढी अक्षांशबाट कम अक्षांशको अङ्क घटाउनुपर्छ। यदि दिइएका स्थानहरू उत्तर दक्षिण गोलार्द्धमा रहेका छन् भने दुवै अक्षांशको अङ्क जोड्नु पर्छ।
★ यसरी जोडेर वा घटाएर आएको अङ्कलाई १११ ले गुणन गरेमा किलोमिटरमा दुरी पत्ता लाग्छ।
जस्तै : एउटै देशान्तरमा रहेका मद्रास १३° उत्तर र इलाहावाद २५° उत्तरको मोटामोटी दुरी पत्ता लगाउनुहोस्।
★यहाँ, मद्रासको अक्षांश १३°
★इलाहावादको अक्षांश २५°
★दुई स्थानबीचको अक्षांशको दुरीको फरक = २५°-१३° = १२°
★१° बराबर १११ कि.मि. हुने भएकाले १२° १११-१३३२ कि.मि.
★उक्त दुई स्थानहरूको बीचको दुरी १३३२ कि.मि. हुन्छ ।