दक्षिण अमेरिका

 

Area	17,840,000 km2 (6,890,000 sq mi) (4th)
Population	423,581,078 (2018; 5th)[1][2]
Population density	21.4/km2 (56.0/sq mi)
GDP (PPP)	$6.91 trillion (2021 est; 5th)[3]
GDP (nominal)	$3.90 trillion (2021 est; 4th)[4]
GDP per capita	$6,820 (2021 est; 5th)[5]
Demonym	South American
Countries	show 12–14
Dependencies	show External (2–4) show Internal (1–3)
Languages	Spanish Portuguese Guaraní English French Dutch Quechua Aymara Mapudungun Other languages
Time zones	UTC-2 to UTC-5
Largest cities	List of cities in South America show List
UN M49 code	005 – South America 419 – Latin America 019 – Americas 001 – World

दक्षिण अमेरिका उत्तर अमेरिका महादेशको दक्षिणमा स्थित छ। पनामा नहरले यि दुबै महादेशलाई छुट्याउँछ । यसको पश्चिममा प्रशान्त महासागर (Pacific Ocean ) छ र पूर्वमा आन्ध्र महासागर (Atlantic Ocean) पर्दछ । दक्षिण अमेरिकाको केही महत्त्वपूर्ण भौगोलिकहरू:

• एन्डिज पर्वत माला
• अमेजन नदी
• [रियो डी जेनेरियो]]को शहर, ब्राजिल
• लिमा, पेरुको शहर
• केप हर्न, चाईल/अर्जेण्टाईना

भौगोलिक अवस्था[सम्पादन गर्ने]

दक्षिण अमेरिका महादेश १२० उत्तरी अक्षांशदेखि ५५० दक्षिणी अक्षांशसम्म फैलिएको छ । यो उत्तर अमेरिका महादेशको दक्षिणी खण्ड पनामासँग जोडिई दक्षिणतर्फ निरन्तर फैलिएको छ । यस महादेशको उत्तरी भूभागमा भूमध्य रेखा पर्छ । दक्षिणको भूमि दक्षिण ध्रुवको नजिकैसम्म फैलिएको छ । दक्षिण अमेरिका महादेशको पश्चिमपट्टि उत्तरदेखि दक्षिणसम्म विशाल पर्वत माला रहेको छ । एन्डिज नामले प्रसिद्ध यो मोडदार पर्वतमाला विश्वकै सबैभन्दा लामो पर्वत शृङ्खला (७,००० कि.मि.) पनि हो । एन्डिज पर्वत मालाको सबैभन्दा अग्लो टाकुरा ६,९६० मि. अग्लो माउन्ट अकान्नकागुवा हो । ६,००० मि. भन्दा अग्ला धेरै चुचुराहरू रहेको यो पर्वत मालामा उच्च समस्थलीहरूसमेत छन् । यो क्षेत्र प्रशान्त अग्निको घेराभित्र पर्ने हुँदा निरन्तर भूकम्प र ज्वालामुखी गइरहन्छन् ।

यस महादेशको सर्वाधिक उचाइमा रहेको टिटिकाका ताल पनि एन्डिज पर्वत मालामा नै रहेको छ । दक्षिण अमेरिका महादेशको पूर्वी भागमा पुरानो कडा चट्टान युक्त उच्चभूमि छ । पूर्वोत्तर क्षेत्रमा गायनाको उच्चभूमि पर्छ । महादेशको पश्चिमको एन्डिज र पूर्वी उच्चभूमिको बिचमा संसारकै सबैभन्दा ठुलो नदी अमेजन र अर्को ओरिनको नदीले बनाएको विशाल मैदानी क्षेत्र छ । मध्य र दक्षिण पूर्वी क्षेत्रमा पाराना र पाराग्वे नदी एवम् तिनले बनाएको पम्पास भनिने घाँसे मैदानी क्षेत्र रहेको छ । यो महादेशको सुदूर दक्षिण पूर्वी क्षेत्रमा चिसो पाटागोनिया मरुभूमि पर्छ । त्यस्तै चिलीको उत्तर पश्चिमी भागमा अटकामा मरुभूमि पर्छ ।

हावापानी[सम्पादन गर्ने]

अमेजन बेँसी क्षेत्रमा बर्सैभरि गर्मी हुन्छ । यहाँ ओसिलो हावापानी पाइन्छ । भूमध्य रेखीय क्षेत्र हुनाले दैनिक घनघोर वर्षा हुन्छ र बाढी आइरहन्छ । त्यस्तै महादेशका किनारी क्षेत्रमा पनि सामुद्रिक प्रभावले बर्सैभरि वर्षा भइरहन्छ । यस महादेशको मध्य क्षेत्रका कतिपय भूभागमा अनिश्चित वर्षा हुन्छ । यस क्षेत्रमा लामो खडेरी भइरहन्छ । यस महादेशको पूर्वोत्तर क्षेत्रमा असामयिक वर्षा र बढी गर्मी हुन्छ । यहाँ निरन्तर हावाहुरीको प्रकोप भइरहन्छ । यसरी यो महादेशमा हावापानीको विविधता रहेको छ ।

वनस्पति[सम्पादन गर्ने]

अमेजन बेँसीमा घना उष्ण सदावहार जङ्गल फैलिएको छ । ‘सेल्भास’ नामले चिनिने यो संसारकै सबैभन्दा विस्तृत क्षेत्रमा फैलिएको जङ्गल पनि हो । यो क्षेत्रको जङ्गलमा कडा काठका अग्ला वनस्पतिहरू पाइन्छन् । पूर्वोत्तर क्षेत्रको उच्च भूमिमा घाँस पाइन्छ । मध्य र दक्षिण पूर्वीक्षेत्रमा पम्पास भनिने घाँसे मैदानी क्षेत्र छ । सबैजसो मरुस्थलीय क्षेत्रहरू वनस्पति विहीन छन् ।

दक्षिण अमेटिका (South America Continent)

भौगोलिक आधारमा कस्तो महादेश हो ?
१,७७,९८,५०० वर्ग कि.मि. क्षेत्रफलमा फैलिएको चौथो ठूलो महादेश हो।
उत्तर अमेरिका महादेश जस्तै यो महादेश पनि उत्तरतिर फुकेको र दक्षितर्फ साँगुरिएको छ।
A यसले कुल स्थलीय भूभागको ११.९ प्रतिशत भाग ओगटेको छ।

अबस्थिति कस्तो रहेको ल ?
अक्षांश : १२' उत्तरी अक्षांशदेखि १६° दक्षिणो अक्षांश
A देशान्तर: ३५ पश्चिमी देशान्तरदेखि ८० पश्चिमी देशान्तर
ও लम्बाइ चौडाइ कति रहेको छ ।
उत्तर दक्षिण लम्बाइ ७४४२ कि.मि.
A पूर्व पश्चिम चौडाई ५२२१ कि.मि. रहेको छ।
० यस महादेशको चार बिन्दुमा के के छन् ?
पूर्वमा र उत्तरमा
पश्चिममा
दक्षिणमा
आन्द्र महासागर र आन्ध्र महासागरकै भाग क्यारेबियन
प्रशान्त महासागर
कुमेरु महासागर
दंशिण अमेरिका महादेशमा पन्े विश्वका सबैमन्दा साना र ठूला
विश्वको सबैभन्दा लामो पर्वतमाला कुन हो ?
एन्डिज पर्वतमाला यही महादेशमा छ।
यो कोलम्बिया, अर्जेन्टिना, पेरु, बोलिभिया, इक्वेडर र चिलीसम्मको (६ राष्ट्र) लभगभ ७२०० कि.मि. लामो रहेको छ।
A यो पर्वतमाला कोलम्बियादेखि चिलीसम्म फैलिएको छ ।
A एन्डिज पर्वतमाला उत्तरमा ट्रिनी द्वीपबाट सुरु भई दक्षिणमा स्टानन द्वीपसम्म फैलिएको छ ।
A एन्डिज पर्वत श्रेणीको वृष्टिछायाँबाट सिर्जित प्रख्यात मरुभूमिलाई पायेगोनियम भनिन्छ ।
ও विश्वको सबैभन्दा ठूलो नदी :
अमेजन नदी जो ६४०० कि.मि. लामो रहेको छ।
यो ब्राजिलमा पर्दछ।
० विश्वमा सबैभन्दा बढी कफी उत्पादन, जलस्रोत र जङ्गलको धनी देश :
ब्राजिल हो।
A यहाँको इलेक्ट्रोबास जलविद्युत कम्पनी दक्षिण अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो कम्पनी हो।
ब्राजिलको राजधानी ब्रासिलिया हो।
विश्वकै सबैभन्दा दक्षिणमा पर्ने सहर
A पुन्या एरिनास (चिली) दक्षिण अमेरिका,
ও यस महादेशका भूपरिवेष्ठित २ मुलुकहरू
बोलिभिया र पाराग्वे हो।
विश्वको सबैभन्दा उचाइमा रहेको राजधानी बोलिभियाको राजधानी लापाज हो।
A जुन समुद्र सतहदेखि ३६५८ मिटर उचाइमा रहेको छ।
त्यसैगरी बोलिभिया नै त्यस्तो राष्ट्र हो जसका दुई राजधानी रहेका छन्। एउटा लापाज र अको सुक्रे।
दक्षिण अमेरिकाको सबैभन्दा उच्च भू-भाग
माउण्ट एकान्कागुआ हो।
A यो अर्जेन्टिनामा पर्दछ।
A यो समुद्र सतहदेखि ६९६२ मि. (२२८४१ फिट) अग्लो रहेको छ।
दक्षिण अमेरिकाको सबैभन्दा होचो भू-भाग ?
Penisula Valdes (समुद्र सतहबाट ४० मिटर होचो)
यस महादेशका साना र वूला
दक्षिण अमेरिका महादेशको सबैभन्दा ठूलो ताल कुन हो ?
ও यस महादेशको सबैभन्दा ठूलो मरुभूमि कुन हो ?
ॐ यो महादेशको सवैभन्दा गर्मी हुने ठाउँ
अर्जेन्टिनाको रिकाडाभिया हो।
माराकाइवा ताल (१३३०० वर्ग कि.मि.
+ पाटगोनियन मरुभूमि (अर्जेन्टिा

स्पेनिस
५
इक्वेडर
क्विटो
अ.डलर
स्पेनिस
६
उरुग्वे
मोन्टोभिडिओ
पेसो
स्पेनिस
सुरिनाम
पारामारिवो
डच
डलर
जर्ज टाउन
अंग्रेजी
डलर
गुयना
पराग्वे
९
एसिनसन
गबचबलष
स्पेनिस
१०
बोलिभिया
बोलिभियानो
स्पेनिस
लापाज
भेनेजुएला
बोलिभार
स्पेनिस
११
कराकस
बोतफलको आधारमा