नेपालको भूगोल

नेपालको भौगोलिक विद्यमानता

नेपालका राष्ट्रिय चिन्हहरूको सूची यसप्रकार रहेको छ :

• झण्डा: नेपालको झण्डा
• चिन्ह: नेपालको निशान छाप
• राष्ट्रिय पंक्षी: डाँफे
• राष्ट्रिय जनावर: गाई
• राष्ट्रिय गान: "सयौं थुँगा फूलका हामी"
• बाणी: "जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गदपी गरियसी"
• फूल: लाली गुराँस
• खेल: भलिबल
• भाषा: नेपाली
• पोशाक: दौरा सुरूवाल र ढाका टोपी
• रङ्ग: सिम्रिक
• धर्म: सनातन हिन्दु

एसियामा नेपाल
राजधानी	काठमाडौँ २८° १० ′उ॰    ८४° १५ ′पू॰
सबैभन्दा ठूलो सहर	काठमाडौँ
आधिकारिक भाषाहरू	नेपाली
मान्यता प्राप्त राष्ट्रिय भाषाहरू	नेपालमा बोलिने सबै मातृभाषा (नेपालका भाषाहरू हेर्नुहोस्)
धर्म  (वि.सं. २०६८)	८१.३% हिन्दू ९ % बौद्ध ४.४% इस्लाम ३.१% किराँत १.४% इसाई ०.५% प्रकृति ०.३ % अन्य
सरकार	सङ्घीय संसदीय गणतन्त्र
• राष्ट्रपति	विद्यादेवी भण्डारी
• उपराष्ट्रपति	नन्दकिशोर पुन
• प्रधानमन्त्री	शेरबहादुर देउवा
• सभामुख	अग्नीप्रसाद सापकोटा
• प्रधानन्यायाधीश	चोलेन्द्रशमशेर ज.ब.रा
व्यवस्थापिका	नेपालको सङ्घीय संसद
• माथिल्लो सदन	राष्ट्रिय सभा
• तल्लो सदन	प्रतिनिधि सभा
स्थापना
• अधिराज्य	१८२५ असोज १३
• सुगौली सन्धि	१८७२ फागुन २४
• सन् १९२३ को नेपाल-बेलायत सन्धि	१९८० पुस ६
• सङ्घीय गणतन्त्र	२०६५ वैशाख २६
• वर्तमान संविधान	२०७२ असोज ३
क्षेत्रफल
• जम्मा	१,४७,५१६ किमी२ (५६,९५६ वर्ग माइल) (९३औँ)
• पानी (%)	२.८
जनसङ्ख्या
• सन् २०२२ अनुमानित	३,७०,००,०००(४९औँ)
• वि.सं. २०६८ जनगणना	२,६४,९४,५०४
• घनत्व	१८० /किमी2 (४६६.२ /वर्ग माइल) (५०औँ)
कुल ग्राहस्थ उत्पादन (क्रय शक्ति समता)	सन् २०२१ लगत
• जम्मा	$१२२.६२ अर्ब (८४औँ)
• प्रति व्यक्ति	$४,१९९ (१४४औँ)
कुल ग्राहस्थ उत्पादन (साङ्केतिक)	सन् २०२१ लगत
• जम्मा	$३६ अर्ब (९८औँ)
• प्रति व्यक्ति	$१,२३६ (१५८औँ)
गिनी (सन् २०१७)	०.४७ न्यून · ११५औँ
मानव विकास सूचकाङ्क (२०१९)	०.६०२ मध्यम · १४२औँ
मुद्रा	रुपैयाँ (रू)
समय क्षेत्र	अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय+०५:४५ (नेपालको प्रमाणिक समय)
सडक प्रयोग	बायाँ
टेलिफोन कोड	+९७७
इन्टरनेट डोमेन	डटएनपी

नेपालको भौगोलिक विद्यमानता

1. भूगोलको सम्बन्धमा

• नेपालको संविधानको धारा २८८ मा नेपालको राजधानी काठमाडौं रहनेछ भनिएको छ।
• नेपालको वर्तमान संविधानको धारा ४ मा नेपाल राज्य शीर्षकमा भूगोलको सम्बन्धमा उल्लेख गरिएको छ।
• नेपालको कुल क्षेत्रफल कुल क्षेत्रफल १,४७,१८१ वर्ग कि.मी. (५६,८२७ वर्ग माइल) नेपालको वर्तमान क्षेत्रफल वि.सं. २०३६ सालमा कायम गरिएको हो।

 नेपालको लम्बाई- चौडाइ 

• पूर्व-पश्चिम औसत लम्बाइ       : ८८५ कि.मि.
• उत्तर-दक्षिण औसत चौडाइ     : १९३ कि.मि.
• चौडाइ बढीमा २४१ कि.मि. र घटीमा १४५ कि.मि.रहेको छ।

सुगौली सन्धि हुनु पूर्व नेपालको क्षेत्रफल

• कुल क्षेत्रफल   : २,०४,९१७ वर्ग कि.मि.
• पूर्व-पश्चिम लम्बाइ  : १२८८ कि.मि.

सुगौली सन्धि

• यस सन्धिमा नेपालको तर्फबाट राजगुरु गजराज मिश्र र चन्द्रशेखर उपाध्यायले सन् १८१६ मार्च३मा हस्ताक्षर गरेका थिए।
• इस्ट इण्डियाको तर्फबाट लेफि्टिनेन्ट जनरल जिरिस ब्राडशाले सन् १८१५ डिसेम्बर २ मा हस्ताक्षर गरेका थिए।
• सुगौली सन्धिको कार्यान्वयन र अनुमोदन सन् १८१६ मार्च ३ (वि.सं. १८७२) मा भएको।
•  सुगौली सन्धि हुँदा नेपालमा राजा गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह र प्रधानमन्त्री भीमसेन थापा थिए।
• सन् १८१४-१८१६ मा अंग्रेजसँग भएको युद्धपश्चात् सुगौली सन्धि गरिएको हो।

नेपालको बाह्य देशसंगको सिमाना

•  नेपालको कुल अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना  : २९२६ (१,८१८ माइल)
• भारतसँग सिमाना    : १६९० कि.मि. (१०५० माइल)
• चीनसँग सिमाना    : १२३६ कि.मि. (७६८ माइल)

•  पूर्व-पश्चिम र दक्षिण सिमाना भारतको ५ वटा प्रान्तहरू (उत्तराज्वल, उत्तरप्रदेश, विहार, सिक्किम र पश्चिम बवगल) पर्दछन् भने उत्तरतर्फ चीनको स्वशासित प्रदेश तिब्बत पर्दछ।

संक्षिप्त विवरण

1. अवस्थिति : दक्षिण एशिया महादेशमा पर्दछ ।
2. अक्षांश : २६ डिग्री २२ मिनेट उत्तरी अक्षांश देखि ३० डिग्री २७ मिनेट उत्तरी अक्षांशमा रहेको छ ।
3. देशान्तर : ८० डिग्री ४ मिनेट पूर्वी देशान्तर देखि ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तरसम्म रहेको छ । +
4. भूभाग विश्व भूगोलको ०.०३%, एशियाको ०३% र दक्षिण एशियाको ३% भूभाग ओगटेको छ ।
5. क्षेत्रफल : नेपालको कूल क्षेत्रफल १,४७,१८१ वर्ग कि.मि. अर्थात् ५६,८२७ वर्ग माइल रहेको छ ।
6. लम्वाइ : पूर्व पश्चिम लम्वाइ ८८५ कि.मि. रहेको छ ।
7. चौडाइ : उत्तर दक्षिण चौडाइ बढीमा २४१ कि.मि. र घटीमा १४५ किमि. तथा सरदर १९३ किमि. रहेको छ ।
8. छिमेकी मुलुक : निकटतम् छिमेकी मुलुक चीन र भारत रहेको छ ।
9. तुलनागत संरचना : भारत (नेपालभन्दा २२ गुणा ठूलों) र चीन (नेपालभन्दा ६५ गुणा ठूलो) रहेको ।
10. प्राकृतिक भूगोल : हिमाल, पहाड र तराई गरी ३ प्रदेशको सुन्दर संयोजन रहेको छ ।
11. सीमाना : पूर्वमा मेची, पश्चिममा महाकाली, उत्तरमा चीनको तिब्बत र दक्षिणमा भारतका राज्यहरू पर्दछन् ।
12. सामूद्रिक दूरत्व : दक्षिणको हिन्द महासागरस्थित बङ्गालको खाडीबाट करिब ११२७ कि.मि. ( ७०० मोइल) टाढा रहेको छ ।

नेपालको वर्तमान सिमाना निर्धारण

• सन् १९६१ अक्टुबर ५ मा नेपालका राजा श्री ५ महेन्द्र र चीनका तत्कालिन राष्ट्रपति लिय सावधी बीचना सिमा प्रोटोकल सम्झौतामा हस्ताक्षर भए पछि नेपाल चीन तिब्बत बीचको सिमाना निध्धासण गरिएको हो ।त्यस्तै.नेपाल सरकार र इष्टइण्डिया कम्पनि सरकार बीच ९ बुंदे सुगौलो सन्धिद्धारा भारतसंगको सीमा निरधारण भएको।

उतार-हिमाल देखि दक्षिण महाभारत र चुरे पर्वत सम्म फैलिएका जिल्ला

• उत्तर हिमाल देखि दक्षिण चुरे क्षेत्रसम्म फैलिएको जिल्ला        = : घदिङ
  
• उत्तर हिमालयदेखि दक्षिणमा महाभारतसम्म फैलिएको जिल्ला   =सिन्धुपाल्चोक  

नेपालको समुद्रसंगको सीमा

• ११२७ कि.मि. (७०० माइल) टढा रहेको छ ।
• नजिकको खाड़ी बंगालको खाडी हो।
• नजिक पर्ने महासागर हिन्द महासागर हो।

के कति भू-भाग ओगटछ ?

• विश्वको कुल भूभागको =  0.0३ प्रतिशत
• एसियाको  =   0.३ प्रतिशत
• दक्षिण एसियाको  = : करिव ३ प्रतिशत

 नेपालको  बिन्दु

• पूर्वी विन्दु   = : ताप्लेजुङको लेलेप
• पश्चिमी विन्दु  = कन्चनपुरको दोधारा
• उत्तरी विन्दु    =: हुम्लाको च्याङ्ला
• दक्षिणी विन्दु  = : झापाको लोदावारी

नेपालको आकार (क्षेत्रफलका आधारमा)

• विश्वको २१ औं ठूलो भूपरिवेष्ठित मुलुक हो।
• विश्वको ९३ औं ठूलो (भूगोलमा)
• एसियाको ८ औं ठूलो भूपरिवेष्ठित मुलुक हो ।
• सार्कको ५ औं ठूलो मुलुक हो।

नेपालको अवस्थिति

• अक्षांशको हिसाबले   =: २६ डिग्री २२ मिनेट देखि ३० डिग्री २७ मिनेट उत्तरी अक्षांश
• देशान्तरको हिसाबले   = ; ८० डिग्री ४ मिनेटदेखि ८८ डिग्री १२ मिनेट पूर्वी देशान्तर
• काठमाडौँको अवस्थिति : २७ डिग्री ४२ मिनेट उत्तरी अक्षांश र ८५ डिग्री १९ मिनेट पूर्वी देशान्तर
• नेपाल एसियाको उत्तरी गोलार्द्धमा अवस्थित छ।

नेपालबाट सबैभन्दा नजिक र टाढाको दूरीमा रहेका सार्क राष्ट्रहरूको राजघानी

• सबैभन्दा नजिकको दुरीमा रहेको सार्क राष्ट्रको राजधानी : भुटानको थिम्पु (४०0 कि.मि.)
• सबैभन्दा टाढाको दूरीमा रहेको सार्क राष्ट्रको राजधानी : माल्दिभ्सको माले (२७६० कि.मि.)
• नजिक देखि टाढा पर्ने सार्क राष्ट्रहरूका राजधानी क्रमश : थिम्पु, ढाका, नयाँदिल्ली,इसलामावाद,काबुल, कालम्नु

नेपालवाट सबैभन्दा नजिकमा पर्ने देशहरू देशहरू

• भारत र चीन सबैभन्दा नजिक दुरी भएका देश हुन्।
• भारत र चीन पछि नजिकमा पर्ने देश   = बंगलादेश
• बंगलादेश पछि नजिकमा पर्ने देश = भुटान (३२ कि.मि.)

नेपालबाट सबैभन्दा नजिकमा पर्ने विमानस्थल / बन्दरगाहा /खाडी

• पटना विमानस्थल (भारत)
• कोलकत्ता बन्दरगाहा (भारत)
• बंगालको खाडी (११२७ कि.मि.)

दशगजा

• नेपालको दक्षिण सिमानामा दुई देश (नेपाल र भारत) को बीच १० गज चौड़ा जमिन खालि राखी सीमास्तम्भ गाडिएकाछन्। यसलाई दशगजा भनिन्छ ।यसले नेपाललाई भारतको उत्तरप्रदेश र विहार राज्यबाट छ्ट्याएको छ ।
• दशगजा क्षेत्रलाई No man lines क्षेत्र पनि भनिन्छ ।

नेपालको प्रामाणिक समय

• यो वि.सं. २०४२ साल बैशाख १ गतेबाट लागू भएको हो ।
• गौरीशंकर हिमाललाई काटेर गएको ८६ डिग्री १५ मिनेट पूर्वी देशान्तरलाई आधार मानिएको छ ।
• गौरीशंकर हिमाल दोलखा जिल्लामा पर्दछ। यसको उचाइ ७,१३४ मि. रहेको छ।
• नेपालको समय ग्रीनवीचको समयभन्दा ५ घण्य ४५ मिनेट चलाख रहेको छ।

 नेपालका अग्लो जिल्लाहरू

• नेपालको अग्लो जिल्ला  = : सोलुखुम्बु
• अग्लो सदरमुकामको जिल्ला  = : हुम्ला
• अग्लो मानवबस्ती भएको जिल्ला  = डोल्पा
• अग्लो स्थानमा धेरै वर्षा हुने जिल्ला  =: मुस्ताङ (जोमसोमा २ सय मिलिंमिटर वर्षा)

 नेपालको होचो स्थानमा रहेको विमानस्थल. जिल्ला सदरमुकाम र हिमरेखा

• होचो (कम उचाइमा रहेको) स्थानको विमानस्थल : मोरङको विराटनगर विमानस्थल (७१.९३ मि.)
•  होचो (कम उचाइमा रहेको) सदरमुकाम  = : महोत्तरीको जलेश्वर (६१ मि.)
• होचो (कम उचाइमा रहेको) हिमरेखा      =: गोरखाको रुपिनाला (४५००मि.)
• संसारकौ सबैभन्दा होचो उपत्यका       =: संखुवासभाको अरुण उपत्यका

नेपालको सबैभन्दा होचो भू-भाग

• झापाको केचनाकवल हो।
• यो समुन्द्र सतहदेखि ५८ मिटर उचाइमा छ। (स्रोत : जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय झापा, नेपाल)

नोट : धुनषाको मुसहरनिया नेपालको सबैभन्दा होचो भाग भनिएता पनि त्यस सम्बन्धमा नेपाल सरकारको कुनै पनि दस्तावे
जमा उल्लेख नभएको झापाको केचनाकवल लेखिएको छ ।
विभिन्न स्वरूपका जिल्ला

• भारत जस्तै स्वरुप भएको जिल्ला   = : संखुवासभा
• नेपालको नक्सा जस्तै स्वरुप भएको जिल्ला  = : बाग्लुङ्ग
• नेपालको जस्तै नक्सा भएको देश   = : पोर्चुगल

नेपालका केही सुन्दर ठाउँहरू 

• नेपालको दार्जिलिङ्ग        = : जुम्ला
• नेपालको नैनिताल    =: त्रिवेणी धाम(नवलपरासी)
• नेपालको बनारस   = = रिडी (पाल्पा)
• नेपालको स्वीजरल्याण्ड    = जिरी (दोलखा)
•  नेपालको मरुभूमी  =  मुस्ताङ
• नेपालको काश्मिर   = जुम्ला
• नेपालको श्रीलंडका  = : कोशीटप्पु (सुनसरी)
•  नेपालको ताजमहल  = रानीमहल (पाल्पा)
• नेपालको चेरापुञ्जी  = लुम्ले (कास्की)
• नेपालको बाबाधाम     = दुटेश्वर ( महोत्तरी)
• नेपालको माउण्ट फुजी  = मनास्लु
• नेपालको प्राचीन हरिद्वार   =चतरा (सुनसरी)
• पूर्वी नेपालको हड़कड  = झापाको धुलावारी
• नेपालको फोकल्याण्ड  = : सुन्दर हरैचाँ (मोरङ)
• पूर्वको रानी, लाहुरेको शहर  = : धरान (सुनसरी)

नेपालका केही सुन्दरनदीहरू

• उत्तरवाहिनी भनेर चिनिने नदी
• कर्मनशा (ललितपुर) यो दक्षिणतिरबाट उत्तरतिर ब
• उसतरगगा भनेर चिनिने नदी   = सानोभेरी
• एउटै नामले दुई तिए बहने नदी = राष्ती
• विश्वमै सबैभन्दा उच्च स्थानबाट बग्ने नदी  =: अरुण
• ओोलाइचुडलोला पॉंटीबाट नेपाल प्रवेश गर्ने एक मात्र नदी : तमोर
• नेपालको उत्तरगया भनेर चिनिने नदी = : त्रिशूली
• चक्राकार नदी भनेर चिनिने नदी =: कालीगण्डकी

स्वरूपाको नामबाट चिनिने नदीहरु

• गगस्वरूपाको नामले चिनिने नदी   = : कालीगण्डकी
•  कौमारोस्वरूपाको नामले चिनिने नदी  = मादी
• वैष्णवीस्वरूपाको नामले चिनिने नदी   =: सेती

विश्वम जखिमका हिसाबले नेपालको स्थान

• भूकमीय जोखिमका दृष्टिकोणले   = : ११ औ स्थानमा
• जलकन्य प्रकोपको दृष्टिकोणले    =  : ३० औ स्थानमा
• जलवायु वातावरणीय परिवर्तनसम्बन्धी जोखिमका दृष्टिकोणले : ४ औं स्थानमा
• बहुप्रकोपीय जोखिमका दृष्टिकोणले  = : २० औं स्थानमा

ट्टे पहिवान वोकेका नेपालका जिल्ला र शहर

• १२ वण्डाल र १८ खण्डालको जिल्ला:    = सुखेत (सुखेतको पश्चिममा १२ वय दूला-ठूला जड्गल र १८ वटा साना टूला उपत्यका भएकल)
•  १२ वण्ड १८ खण्डको जिल्ला  =: अछाम (रामरोशन क्षेत्रमा १२ वटा ताल र १८ वय पाटन (घाँसे मैदान) भएकोले)
• ५२ कुटी 3२ कुण्डको शहर  = : जनकपुर
• ५२ पीखरी २३ तालको जिल्ला   =
• ७ कुण्डको जिल्ला   =

नेपालका टोल र गाउँ विश्वमा

• 'नेपाल' नामक गाउँ पर्ने देश  =: जापान
• 'गोर्खा' येल नामक गाउँ पर्ने देश  =: फान्स

 नेपालका प्रवेशद्वार

• सगरमाथाको प्रवेशद्धार   =: नाम्चे बजार (सोलुखुम्बु)
• नेपालको प्रवेशद्धार   =: वीरगन्ज (पर्सा)
• कर्णालीको प्रवेशद्धार   =: वीरेन्द्रनगर (सु्खेत)

नेपालका अग्ला पर्वतहरू

• हिमालयक्षेत्रको अग्लो पर्वत  =: सगरमाथा (सोलुखुम्बु, ८८४८ मि.)
• महाभारत पर्वतको अग्लो पर्वत  =शैलुङ (दोलखा ३५०० मि.)
• चुरेपर्वतको अग्लो पर्वत  =: गार्वा (कैलाली, १८७२ मि.)

पानीले सीमाना छुट्याइएका जिल्लाहरू

• नब्बे (९०) प्रतिशत सीमाना पानीले छुट्याइएको जिल्ला : कैलाली
• तीन तिरबाट पानीले सीमाना छुट्याइएको जिल्ला =: ओखलढुङ्गा

चेरापुञ्जी भनेर चिनिने ठाउँहरू

• नेपालको चेरापुञ्जी भनेर चिनिने ठाउँ = लुम्ले (कास्की)
• काठमाडौंको चेरापुञ्जी  =: गोदावरी (ललितपुर)

अग्लो स्थानमा फल्ने

• धान   =  : जुम्ला (२८५० मि.)
• आलु  =सोलुखुम्बु (४४०० मि.)   

नेपालका केही ठाउँका पुरानो नाम

• नगरकोटको   = : मण्डपगिरी
• स्वयम्भुको  = : पद्मकप्ठगिरी
• सुर्खेतको   = : दोभानचौर
• विराटनगरको =   : गोग्राह
• बाल्मिकी नगरको  = भैसालोटन
• पाटनको   = : मनिगल
• अमलेखगञ्ज   = : भ्रिच्छाखोरी
•  सुनसरी   = :भाल भलेनी
• भक्तपुर  = खोपिग्राम
• लगनखेल  = कोलियग्राम
•  ललितपुर  = : युपग्राम
•  कालिकोट   = : तिब्रिकोट
• कान्तिपुर  = दक्षिणकाली ग्राम
• पर्वतको   = : कुसुमपुरी
• राप्ति  = : स्वर्गद्वारी

बराबर क्षेत्रफल भएका जिल्ला, गाउँपालिका र नगरपालिका

• बराबर क्षेत्रफल भएका नगरपालिका  = : काभ्रेपलान्चोकका बनेपा र धुलिखेल (५५ व.वि.मि.)
• बराबर क्षेत्रफल भएका गाउँपालिकाहरू :  = ओखलढुङ्गा चम्पादेवी र चिशंखुगढी गाउँपालिका (१२६.९१ वर्ग कि.मि.)
• बराबर क्षेत्रफल भएका जिल्ला  = बर्दिया र डोटी (क्षेत्रफल २०२५ वर्ग. कि.मि.)
• बराबर क्षेत्रफल भएका जिल्ला  = : तमहुँ र रामेछाप (क्षेत्रफल १५४६ वर्ग कि. मि.)

नेपालकता साना र तूला प्रदेश

• जम्मा प्रदेश = ७ (सात)
• सबैभन्दा ठूलो (क्षेत्रफल) प्रदेश= कर्णाली प्रदेश(३0.२११ व कि . मि.)
•  सबैभन्दा सानो (क्षेत्रफल) प्रदेश  = प्रदेश नं. २ (९६६१ वकि.मि).
•  सबैभन्दा ठूलो (जनसंख्या) प्रदेश  = प्रदेश नं. ३ (५५.२९,४४२ जना)
• सबैभन्दा सानो (जनसंख्या) प्रदेश  = कर्णाली प्रदेश (१५.७०.१५४ जना)
  

भारत र चीनलाई छुने प्रदेशहरु  

• भारतलाई मात्र छने प्रदेश  = २ वट (प्रदेश नं. २ र ४ )
•  भारतलाई छुने प्रदेश   =    ६ वटा (प्रदेश १. २,३, गण्डकी, ५र सुदूरपश्चिम)
•  चीनलाई मात्र छुने प्रदेश   = १ वटा (कर्णाली प्रदेश)
• चीनलाई छुने प्रदेश   = ५ वटा (प्रदेश १, ३, गण्डकी, कणाली र सुदूरपश्चिम)
• चीन र भारत दुवैलाई छुने प्रदेश   = ४ वटा (प्रदेश नं. १, ३, गण्डकी र सुदूरपश्चिम)
• चीन र भारत दुवैलाई एकै साथ नछुने प्रदेश   = : ३ वटा (कर्णाली प्रदेश, प्रदेश नं. २ र १)
• भारतलाई मात्र छने प्रदेश  = : २ वटा (दार्चुला र ताप्लेजुङ)

भारतलाई छुने जिल्लाहरू
भारतलाई मात्र छुने जिल्लाहरू (२५) वटा : .  पाँचथर, इलाम, झापा, मोरङ, सुनसरी, सप्तरी, सिरहा, धनुषा, महोती
सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा, चितवन, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम ), नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व
कपिलवस्तु, दाङ, बाँके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर, डडेल्धुरा, र बैतडी) वटा छन्।
भारतलाई छुने जिल्लाहरू (२७) वटा : .  (पाँचथर, इलाम, झापा, मोरङ, सुनसरी, सप्तरी, सिरहा, धनुषा, महोती
सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा, चितवन, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम ), नवलपुर (बर्दधाट सुस्ता पूर्वी, र
कपिलवस्तु, दाङ, बाँके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर, डडेल्थुरा, बैतडी, दार्चुला र ताप्लेजुङ) वटा छ।
भारत नेपालभन्दा २२ गुणा ठूलो छ।
चीनलाई छुने जिल्लाहरू
चीनलाई मात्र छुने जिल्लाहरू (१३) वटा : = संखुवासभा, सोलुखुम्बु, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, रमुवा. धादिङ, गेज्ई
मनाङ, मुस्ताङ, डोल्पा, मुगु, हुम्ला र बझाड हुन् ।
चीनलाई छुने जिल्लाहरू (१५) वटा: =  संखुवासभा, सोलुखुम्बु, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, रसुवा, थादिङ, गोख्खा, मनत
मुस्ताङ, डोल्पा, मुगु, हुम्ला, बझाङ, दार्चुला र ताप्लेजुङ हुन् । चीन नेपालभन्दा ६५ गुणा ठूलो छ।

भारत  र चीनलाई दुवैलाई एकै साथ छुने जिल्लाहरु

चीन र भारत  दुवैलाई छुने जिल्ला  = २ वटा (दार्चुला र ताप्लेजुङ)

भारत र चीनलाई दुवैलाई एकै नछुने जिल्लाहरु (३७) वटा :

तेहथुम, धनकुटा, भोजपुर, उदयपुर, खोटाङ, ओखलढुङ्गा, रामेछाप, सिन्धुली, काभ्रेपलाज्चोक, नुवाकोट, काठमाडी
भक्तपुर, ललितपुर, मकवानपुर, लमजुङ, तनहुँ, कास्की, बाग्लुङ्ग, पर्वत, म्याग्दी, स्याङ्जा, गुल्मी, पाल्पा, अर्थाखंची
सल्यान, प्यूठान, रोल्पा,रुकुम(पूर्व), रुकुम (पश्चिम), जाजरकोट, सुखेत, दैलेख कालिकोट, जुम्ला, डोटी, बाजुर र

सबैभन्दा धेरै र कम जिल्लाहरुसाग सिमाना जोडिएका जिल्लाहरु

•  सबैभन्दा धेरै जिल्लासँग सिमाना जोडिएको जिल्ला  = सिन्धुली (१० जिल्लासँग (सिन्धुलीको पूर्वमा उदयपुर र सिराहा, पश्चिममा काभ्रेपलाञ्चोक र मकबानपुर, उत्तरमा ओखलडुङ्गा र समेजप तथा दक्षिणमा धनुषा, महोत्तरी, सल्लाही र रौतहट)

 सबैभन्दा दोस्रो धेरै जिल्लासँग सिमाना जोडिएको जिल्ला  

• : मकबानपुर (9 वटा जिल्लासँग) (मकवानपुरको पूर्वमा ललितपुर, का्रेपलाज्चोक र सिन्धुली, पश्चिममा चित्तवन, उत्तरमा धादिङ र काहमाढडौ दक्षिणमा बारा, पर्सा र रौतहट)

सबैभन्दा कम २ वटा जिल्लासँग सिमाना जोडिएको जिल्लाहरू :

• ३ वटा (फापा, कञ्चनपुर दा्चुला)

नयाँ  मुलुक

• बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुरलाई नयाँ  मुलुक भनिन्छ।
• नेपालले सन् १८६० नोभेम्वर १ (वि.सं. १९१७) उतक्त भूभाग प्राप्त गरेको सन् १८५७ मा भारतमा भएका सिपाही विद्रोह दबाउन सहयोग गरे बापत नयाँ मुलुक प्राप्त गरेको थियो।
• उक्त सहयोग तत्कालीन प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर राणाले गरेका थिए।
• ४४ वर्षपछि नेपालको भू-भागबाट अलग्गिई पुनः नेपालको अरखण्ड क्षेत्रमा समावेश भएको।

नेपालका हिमनदी

• नेपालको ठूलो हिमनदी खुम्बु हो।
• नेपालको सबैभन्दा लामो हिमनदी लाडटाङ हिमनदी हो।

 नेपालको ताजमहल

• पाल्पा जिल्लामा पर्दछ।
• यसको निर्माण खड्ग शर्शेरले वि.सं. १९५४ मा निर्माण गरेका।
• यसलाई भारतको आग्राको ताजमहलसँग तुलना गरिन्छ।

नेपालका सबैभन्दा पुरानो, सानो, ठूलो र अग्लो मूर्ति

• सबैभन्दा पुरानो मूर्ति  = : विरुपाक्ष मूर्ति (बागमती नदी किनारमा पशुपति मन्दिरसँगै रहेको)
• सबैभन्दा सानो मूर्ति  = : विश्वरुपको मूर्ति (पाटनको सुन्दरी चोकमा रहेको)
• सबैभन्दा ठूलो ढुङ्गाको मूर्ति = : बूढानिलकण्ठको मूर्ति
• सबैभन्दा अग्लो मूर्ति   = : कालभैरवको मूर्ति (हनुमान ढोकाको)

नेपालका सबैभन्दा अग्लो. पुरानो र अग्लो स्थानका मन्दिर

• सबैभन्दा अग्लो मन्दिर   = न्यातपोल देवल (भक्तपुर)
• सबैभन्दा पुरानो मन्दिर  = : स्वयंभूनाथ (प्राचीन कालमा स्वयंभूनाथलाई युयान भनिन्थ्यो)
• सबैभन्दा अग्लो स्थानमा रहेको देवीस्थान :  = पाथिभरा (ताप्लेजुङ, ३७९४ मि.)
•  सबैभन्दा अग्लो स्थानमा रहेको मन्दिर  = : मुक्तिनाथ (मुस्ताङ)

नेपालका केही विहार

•  सुगन्धविहार  = : गुल्मी
•  नौकाविहार  = लुम्बिनी
• काँक्ेविहार  = सुर्खेत

श्वर र श्वेरी भएका प्रसिद्ध मन्दरहरु

• डोलेश्वर महादेव मन्दिर  = भक्तपुर
• पाण्डवेश्वर महादेव मन्दिर.  = दाङ
• छत्रचण्डेश्वरीको मन्दिर  = सल्यान
• सारश्वर महादेव मन्दिर  = : सिरहा
• शैलेश्वरी मन्दिर     = डोटी
• किराँतेश्वर महादेव मन्दिर  = : धनकुटा
•  केवलेश्वर  = : रामेछाप
•  बागेश्वरी मन्दिर  = बाँके (नेपालगंज)
•  त्रिपुरासुन्दरी  = : बैतडी
•  नाटेश्वरी मन्दिर  = : बाजुरा
•  गलेश्वर मन्दिर   = : म्याग्दी
• गुहेश्वरी मन्दिर  = काठमाडौं
• गुप्तेश्वर महादेव  = पाँचथर
• रणभुनेश्वर ,अर्धनारेश्वर  = काठमाडौं
• अम्लेश्वर महादेव  = धादिङ
• दुष्वेश्वर महादेव= : नुवाकोट
• वागेश्वरी (जुँगा भएको महादेव)  = बाँके
• कुशेश्वर महादेवको मन्दिर (आदिलिङ्ग पनि भनिने):  = सिन्धुली
• धुलेश्वर मन्दिर =दैलेख 
• सोमेश्वर मन्दिर =चितवन 
•  चन्डेश्वरी मन्दिर =काभ्रेपलाञ्चोक
•  निङ्लाशैनी मन्दिर =बैतडी

नेपालका प्रसिद्ध चारधाम (प्राचीन हिन्दु ग्रन्थहरूमा वर्णित)

• मुक्ति क्षेत्र  = मुक्तिनाथ (मुस्ताङ)
• रुरुक्षे्र  = रिडि (गुल्मी/पाल्पा)
• पाशुपतक्षेत्र  =  पशुपतिनाथ (काठमाडौं)
• बहराक्षेत्र  = बहराक्षेत्र (सुनसरी)

नेपालका अन्य केही धाम

• परशुराम धाम  =डडेलधुरा
• धनुषाधाम  =  धनुषा (जनकपुर)
• वैजनाथ धाम =  अछाम
•  गंवालेक केदार धाम =  बैतडी
• सतासीधाम  = झापा
• वैकुण्ठेधाम  =  चितवन
• बर्दगोरिया मन्दिरधाम  = कैलाल

नेपालका केही पुरातात्विक क्षेत्र

•  पुरातात्विक क्षेत्र मूर्तिया  = : सर्लाही
• फूलबारी पुरातात्विक क्षेत्र   = रुपन्देही
• बुधनगर पुरातात्विक क्षेत्र   =  मोरङ
• दुल्लु पुरातात्विक क्षेत्र  =दैलेख
•  लुम्बिनी पुरातात्विक क्षेत्र   =रुपन्देही
• सगरकोट कोटथुम्का पुरातात्विक क्षेत्र    =लंलितपुर

नेपालका केही प्रसिद्ध गट/गढ़ीहरू

• अमरगढी    = डडेलधुरा
• पुरादित्य गढी    =  महोत्तरी
• जितगढी  =  रुपन्देही
•  दुगुनागढी  =  सिन्धुपाल्चोक
• चन्द्रभोग गढी  = सप्तरी 
• समयगढ, चन्द्रगढ़, कवलगुढी, चिल्लागढ  =: झापा
•  धनपालगढी,हरिचन्द्रगढी  =: मोरङ
• हतुवागढी  =: भोजपुर
•  चौदण्डी गढी  =: उदयपुर
•  काठेगढी  =पाल्पा
• कोतकिल्ला (दैलख गढी)  =दैलेख
•  हरिहरपुरगढी, पौवागढी  =: सिन्धुली
•  ठूलो गढी,सानो गढी  =: सिन्धुली
•  चिसापानीगढी  =: मकवानपुर
•  सिमरौनगढ  = : बारा
• उपर्दाङडगढी, सोमेश्वरगढी, कविलासपूरगढी :   = चितवन
• शिवगढी  =   कपिलवस्तु
• वयलकाँडा गढी    = सुर्खेत
• जयगढ, बान्नीगढ, र कालिमाटी गढी  = अछाम

नेपालका केही प्रसिद्ध तिर्थ/पर्यटकीय स्थलहरु

•  देवीघाट  = नुवाकोट
•  देवघाट  = तनहुँ
• सैनामैना स्थान =  रुपन्देही
• मैनामैनी स्थान  : उदयपुर
• पलाञ्चोक भगवती  : काभ्रे
• कालिञ्चोक भगवती   : दोलखा
• बज्रबाराही   : ललितपुर
• बाजबराह तीर्थस्थल     : रोल्पा
• गढिमाई, कंकालीमाई  : बारा
• कमलामाई   : सिन्धुली

नेपालका केही कुण्डहरू

• गोसाईकुण्ड,भैरवकुण्ड,सरस्वतीकुण्ड,सूर्यकुण्ड,पार्वतीकुण्ड,गणेशकुण्ड,नागकुण्ड,दूधकुण्ड : रसुवा
• नारद कुण्ड  : गोरखा
• शान्ति-कुण्ड   : कास्की
• दामोदरकुण्ड, तप्तकुण्ड   : मुस्ताङ
• तातोपानी कुण्ड   : म्यांग्दी
•  रिहारकुण्ड तप्तकुण्ड  : दाङ
• राक्षस कुण्ड र निहारी कुण्ड  : बझाङ
• अमृतकुण्ड, र ज्ञानकुण्ड  : धनुषा(जनकपुर)
• भैरवकुण्ड   : नुवाकोट

केही खेती लागि प्रसिद्ध जिल्लाहरू

•  बढी जुनारको लागि प्रसिद्ध जिल्ला  =: सिन्धुली
•  कफी खेतीको प्रसिद्ध जिल्ला       =      : गुल्मी
• अलैंची खेतीको लागि प्रसिद्ध जिल्ला = ताप्लेजुङ यसपछि संखुवासभा र इलाम पर्दछन्।
•  बोधिचित्तको खेती लागि प्रसिद्ध जिल्ला = काभ्रेपलाञ्चोकको तिमाल
•  जैतुनको लगि प्रसिद्ध जिल्ला  = : बाजुरा
• शख्खरको लागि प्रसिद्ध जिल्ला  = : बैतडी
•  कफी खेतिको लागि प्रसिद्ध जिल्ला  = : गुल्मी
• चिया खेतिको लागि प्रसिद्ध जिल्ला  = : इलाम
  

नेपालका प्रमुख खाद्यन्न बालिहरू (बढी देखि कम उत्पादन हुने क्रमश)

•  धान  =  सबैभन्दा धेरै उत्पादन हुने खाद्यन्न बालि
• मकै= दोस्रो धेरै उत्पादन हुने खाद्यन्न बालि
• गहुँ =तेस्रो धेरै उत्पादन हुने खाद्यन्न बालि
• कोदो= चौथौं धेरै उत्पादंन हुने खाद्यन्न बालि
• जौ = : पाँचौ धेरै उत्पादन हुने खाद्यन्न बालि
• फापर=: छैटौं धेरै उत्पादन हुने खाद्यन्न बालि

कुन जिल्लामा के विशेषता 

• कान्छो जिल्ला  =  : रुकुम (पूर्व)
• धेरै गुम्बा भएको जिल्ला  : सोलुखुम्बु
• नेपालको मरुभूमि  = : मुस्ताङ
•  माथिल्लो सगरमाथा   = : सोलुखुम्बु, ओखलढुङ्गा र खोटाङ'
• एग बास्केटको जिल्ला  = चितवन
•  ज्वालामुखीको चिन्ह भएको जिल्ला  = : दैलेख
•  कोलुङ्गे पुलको जिल्ला  = : बाग्लुङ
• हाते कागजको जिल्ला  = : बाग्लुङ
• लोक्ताको जिल्ला  = : बाग्लुङ
• विश्वको खुला संग्रहालय = काठमाडौं
•  भाजु पोखरी भएको जिल्ला  =: भक्तपुरमा
• प्रकृतिको वरदान  =पोखरा उपत्यका
•  महेन्द्र राजमार्गले नछुने तराईको जिल्ला  =: पर्सा
• महेन्द्र राजमार्गले छुने पहाडी जिल्लाहरू  =अर्घाखाँची र मकवानपुर
•  हिमालपारीका जिल्ला (वृष्टि छायाँमा पर्ने)   =: मनाङ र मुस्ताङ
•  गहनापोखरी भएको जिल्ला  =: काठमाडौ हाँडीगाउँमा
• भुतकुवा भएको जिल्ला =रुपन्देही
•  ताल्चा विमानस्थल =: मुगु
•  सिम्रौनगढ विमानस्थल  =: बारा
• उपत्यकाको पुरानो सहर =: भक्तपुर
• रामारोसन  =: अछाम
•  लुक्ला विमानस्थल  = : सोलुखुम्बु (तेन्जिङ हिलारी विमानस्थल भनि वि.सं. २०६४ पुषमा नामकरण गरिएको)
• : डडेलधुरा (२२से र २४से राज्यमा पाल राजाहरूको दरबार र किल्ला रहेको ठाउँ)
  

केही उपत्यकाको क्षेत्रफल

• काठमाडौं उपत्यकाको क्षेत्रफल  =: ६४२ वर्ग कि.मि.
• पोखरा उपत्यकाको क्षेत्रफल  = : १२४ वर्ग कि.मि.
• सुर्खेत उपत्यकाको क्षेत्रफल  = : ४१ वर्ग कि.मि.
• दाङ उपत्यकाको क्षेत्रफल  = : १००० वर्ग कि.मि.
• देउरी उपत्यकाको क्षेत्रफल  = : ६०० वर्ग कि.मि.

काठमाडौं उपत्यकाका चार भन्ज्याङहरू 

• पूर्वमा   = साँगा
• पश्चिममा    =: वाण
• उत्तरमा  = : पाटी
• दक्षिणमा  = : चन्द्रागिरी

केही सुरुङ मार्गहरूको लम्बाइ

• मेलम्ची नेपानी आयोजनाको सुरुङ मार्ग  =  २७.५ कि.मि.
• भेरी बबई डाइभर्सनमा रहेको सुरुङ मार्ग  = १२.२ कि.मि.
• काठमाडौं हेटौडा जोड्ने सुरुङ मार्ग  =  ३.५ कि.मि.
• नौबिसे-काठमाडौं जोड्ने सुरुङमार्ग  =  २.३५ कि.मि.
• काठमाडौं र केरुङ (टोखा-छहरे सुरुङ) जोड्न सुरुङमार्ग :  =  ४.२ कि.मि.
• रसुवा-थानसिङ-टोखा  =  ३० कि.मि.(चीनले बनाउने)
• कलंकीचोक(काठमाडौं)मा निर्माण भएको नेपालकै पहिलो अन्डरपास : =  ८००मिटर (चीन सरकारको सहयोगमा)

नेपालको पहिलो सडक सुरूङ मार्ग

• नाङढुङगा-सिस्ने खोला सडक सुरुङ मार्ग : =   २.६८ कि.मि.
• वि.सं.२०७६ कार्तिक ४ गते प्रधामनमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शिलान्यास गर्नुभएको ।
• जापानी अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका)को सहुलियत ऋण सहयोगमा
• यो आयोजना सम्पन्न गर्न कुल २२ अर्ब रुपैयाँ खर्च हुने।
• ४२ महिनाभित्र आयोजनाको निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको ।

नेपालका केही स्थानहरूको दुरी 

• काठमाडौ देखि मेलम्ची सम्म   =  ४२ कि.मि.
• काठमाडौं-तराई फास्ट ट्रयाक  = : ७६ कि.मि.
• चक्रपथ (रिङरोड) को लम्बाइ   = २७.२ कि.मि.
• काठमाडौं बाहिरी चक्रपथको लम्बाइ  = : ७२ कि.मि.
• कोटेश्वर-बल्खुपुल-कलङ्की ८ लेनको सडक लम्बाइ : १० .४ कि.मि.

नेपालका केही मार्ग/सर्किट/पदमार्गहरू

• गुरु फाल्गुनान्द सर्किट  = पाँचथर
• फिकल-कन्याम श्रीअन्तु सर्किट  =  इलाम
•  हलदे पटकेडाँडा पर्यटन ट्रेल  =: धनकुटा
•  टयाम्के डाँडा (मन्धुम ट्रेयल)  = : भोजपुर
• पिण्डेश्वर-दन्तकाली पदमार्ग  = : सुनसरी
• महाभारत ट्रेल  = : काभ्रेपलाञ्चोक
•  कल्चेडी-झिल्केश्वर-देवीघाट-भैरवी-दुप्चेश्वर सर्किट : नुवाकोट
• तामाङ हेरिटेज ट्रेयल  : =  रसुवा
•  स्काइ ट्रेयल  = धादिङ
• नार्फू ट्रेयल (सेभेन पास ट्रेयल), अन्नपूर्ण पदमार्ग  = : मनाङ
•  गुरिल्ला ट्रेयल, ढोरपाटन-मैकोट-शेफोक्सुन्डो पर्यटन मार्ग :  = रुकुम पूर्व
• वोतामकोट चित्री पाटन साहसिक पदमार्ग  = : रुकुम पश्चिम
•  कोल्टी-ब्ढीनन्दा-बडिमालिका पदमार्ग  = : बाजुरा
• गोरखनाथ मन्दिर पैदलमार्ग = : बझाङ

नेपालको सबैभन्दा उच्च (अग्लो) स्थानको

• पदमार्ग  = थोराङपास (मनाङ)
•  हिमताल  = धौ धुनधुन हिमताल (मुस्ताङको दोलामे गा.पा.)
• गुम्बा  = : स्याङ्बोचे (३८६७ मिटर), सोलुखुम्बु
• राष्ट्रिय निकुञ्ज :  = सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज
• नदी  = : अरुण
• सदरमुकाम  = हुम्लाको सिमीकोट (२९४६ मिटर)
• विमानस्थल  = : स्याङ्बोचे
• बस्ती =डोल्पाको छार्का भोट र तराप बस्ती
• फुल्ने फूल = : स्टेलरिया डेकुम्बन (६४९२ मिटर उचाइमा)
• मन्दिर  = मुक्तिनाथ (३७४९ मिटर उचाइ, मुस्ताङ)
• देवीस्थान  = पाथिभरा (३७९४ मिटर, ताप्लेजुङ)
• होटल  = : होटेल एभरेष्ट भ्यू (३७८० मिटर उचाइमा, सोलुखुम्बु)
• जलविद्युत  = : च्छो रोल्पा माइक्रो हाईडेल प्रोजेक्ट (४५८० मि. उचाइ, दोलखा), १५ कि.वाट विद्युत उत्पादन
• नेपालको सबैभन्दा अग्लो स्थानको सबैभन्दा ठूलो ढुंगाको बुद्धमूर्ति : =  मुस्ताङको मुक्तिनाथमा (झण्डै १२ हजार ६ सय फिटको उचाइमा।करिब ३५ फिट अग्लो र ६० किलो तौल रहेको बुद्धमूर्ती सोनाम लामाले व्यक्तिगत लगानी निर्माण गरेका)

नेपालको सबैभन्दा अग्लो
: फूलचोकी डाँडाको टेलिभिजन टावर (काठमाडौं)
: दामन स्थित टावर (मकवानपुर)
: भक्तपुरको न्यातपोल
: बसन्तपुरको नौतले दरबार
भीमसेन स्तम्भ (काठमाडौं) भूकम्पले गर्दा क्षति भएको
नारायणहिटी दरबारको दक्षिणतर्फको बार(पर्खाल) काठमाडौं
न्यातपोल देव (भक्तपुर)
यवर
शीतल यवर
मन्दिर
दरबार
धरहरा
A पर्खाल
A मन्दिर
:
:
पुल
नेपालको सबैभन्दा लामो
पक्की पुल
A झोलुङ्गे पुल
A हिमनदी
राजमार्ग (निर्माण सम्पन्न भएको)
राजमार्ग (निर्माणाधीन)
कोठियाघाट, बर्दिया (१०१५ मि.)
: चाँदनी-दोधारा नगरपालिका जोड्ने महाकाली नदीमाथि (१४५२.९५ मि
:
: लाङ्टाङ
महेन्द्र राजमार्ग (१०२७.६७ कि.मि.)
पूर्व पश्चिम लोकमार्ग (१७७६ कि.मि)
: कर्णाली (नेपाल सरहदभित्र ५०७ कि.मि.)
: शिवपुरी जलाधार क्षेत्रको पर्खाल
:
नदी
A पर्खाल
नेपालको केही सानो
A प्रदेश क्षेत्रफलमा) : प्रदेश नं. २ (क्षेत्रफल ९६६१ वर्ग कि.मि.)
A प्रदेश (जनसंख्यामा): कर्णाली प्रदेश
जिल्ला
A मूर्ति
सिक्का
: भक्तपुर क्षेत्रफलको आधारमा (क्षेत्रफल ११९ वर्ग कि.मि.) र मनाङ (जनसङ्ख्याको आधारमा)
: पाटनको सुन्दरी चोकमा रहेको विश्वरुपको मूर्ति
: जयप्रकाश मल्लको पालामा बनेको मुद्रा जाबा
: रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज (क्षेत्रफल १०६ वर्ग कि.मि.)
परवानीपुर गाउँपालिका (१५.४८ व.कि.मि.), बारा
: भक्तपुर नगरपालिका (६.८९ व.कि.मि.), भक्तपुर,
निकुञ्ज
A गाउँपालिका
A नगरपालिका
A महानगरपालिका, : ललितपुर महानगरपालिका (३६.१२ व.कि.मि), ललितपुर,
नेपालको सबैभन्दा ठूलो
प्रदेश (क्षेत्रफलको आधारमा)
A प्रदेश (जनसंख्याको आधारमा)
गाउँपालिका
नगरपालिका
A महानगरपालिका
A राष्ट्रिय निकुञ्ज
A नदी
: कर्णाली प्रदेश (३०,२११ वर्ग कि. मि.)
प्रदेश नं. ३
: नाम्खा गाउँपालिका (२४१९.६४ व.कि.मि), हुम्ला
सितगंगा नगरपालिका (६१०.४३ व. कि.मि.),
: पोखरा (४६४.२४ व.कि.मि),
: शे-फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज (३५५५ वर्ग कि.मी. )
सप्तकोशी
सिंहदरबार
: दाङ (धारापानी ५५.५ फिट उचाइ)
रारा (मुगु)
: हनुमानढोका अगाडि रहेको
: हनुमानढोका अगाडि रहेको
: काठमाडौं स्थित घण्टाघर
: चित्लाङको पुरानो भेडा फर्म (मकवानपुर)
: जनकपुरको रामानन्द चोकको प्रवेशद्वार
: कालीगण्डकी ए (१४४ मेगावाट)
: डोल्पा (क्षेत्रफलमा) र काठमाडौँ (जनसङ्ख्यामा)
अर्घाखाँची
:
कास्की
दरबार
:
A त्रिशुल
ताल
A नगरा (दमाहा)
घण्टा
घण्टाघर
चउर
प्रवेशद्वार
जलविद्युत आयोजना
जिल्ला

रंगशाला
: दशरथ रंगशाला
: ढोरपाटन
: हेटौंडा सिमेन्ट उद्योगको भवन (अग्लो चिम्नी समेत भएको)
इन्द सरोवर (कुलेखानी जलविद्युत आयोजनाको जलाशय), मकवानपुर
: काठमाडौं ट्ुंडिखेल (नेपाली सैनिक मञ्च)
: नारायणहिटी दरबार (काठमाडौं)
: सिंहदरबार, काठमाडौं
: भृकुटी मण्डप प्रदर्शनीस्थल (काठमाडौं)
: त्रि.वि. पुस्तकालय, कींतिपुर (काठमाडौं)
: पाटनको महाबौद्ध मन्दिर (ललितपुर)
: काष्ठमण्डप (काठमाडौं)
: बूढानीलकण्ठको मूर्ति (काठमाडौं)
: अमेरिकन राजदूतावास (महाराजगञ्ज), काठमाडौं
: भारतीय राजदूतावासको क्षेत्र (लैनचौर, काठमाडौ)
: United World Trade Center (त्रिपुरेश्वर, काठमाडौं)
: काठमाडौँ बौद्धमा रहेको स्तूप, काठमाडौं
आरक्ष
औद्योगिक भवन
मानव निर्मित जलाशय
टंडिखेल
ढोका
प्रशासकीय भवन
प्रदर्शनीस्थल
पुस्तकालय
A ईटाको मन्दिर
काठको मन्दिर
ढुङ्गाको मूर्ति
राजदूतावास
राजदूतावास क्षेत्र
A व्यवसायिक भवन
स्तूप
विश्व कीर्तिमानमा नेपाल

• विश्वको अग्लो शिखर  =  संगरमाथा
• विश्वको अग्लो स्थानमा धान खेती  =जुम्लाको पतरासी गाउँपालिकामा जुम्ली मार्सी (२८५० मिटर उचाइमा)
• दुर्लभ च्याउ  = : ट्रयाफिना नेपालेन्सिस
• विश्वको अग्लो स्थानबाट उत्पत्ति भएको नदी : अरुण नदी
• अद्वितीय चरा/नेपालमा मात्र पाइने चरा  = काँडे भ्याकुर (स्पाइनी ब्याब्लर)
•  विश्वको अग्लो स्थानमा रहेको झरना  =डोल्पा जिल्लास्थित सुलिगढ झरना (३६१३ मिटर)
• विश्वको अग्लो स्थानमा पाइने फूल  = : स्टेलरिया डेकुम्बेन (६४९२ मिटर)
• सर्वाधिक गहिरो गल्छी = म्याग्दी जिल्लाको अन्धगल्छी (६९६७ मी.)
• होचो उपत्यका  = : अरुण (४५७ मिटर उचाइमा) सगरमाथाबाट ८३९१ मी. गहिरो
• विश्वको अग्लो स्थानमा रहेको मानव बस्ती : छाक्का भोट र तराप बस्ती (डोल्पा) ४०४० मि. उचाईमा
• विश्वको उचाइमा रहेको होटल  = : नाम्चे बजारमा रहेको होटल एभरेस्ट भ्यु
• विश्वमा नै सबैभन्दा ठूलो लालीगुराँससको फूल : १८२५ मिटरको उचाइमा इलामको बुधबारेमा फूल्दछ
• विश्वमा नै सबैभन्दा सानो लालीगुराँसको फूल : रारातालको छेउछाउमा फूल्दछ
• विश्व अन्यत्र नपाइने नेपालमा मात्र पाइने पुतली :पारनासियस एक्सडेस्डिस लगायतका ८ जातका पुतली
• विश्वको सर्वाधिक उचाईमा रहेका जलविद्युत : च्छो रोल्पा माइक्रो हाईडेल प्रोजेक्ट (४५८० मि. उचाइ, दोलखा), १५ कि.वाट विद्युत उत्पादन
• पृथ्वीको भूतलमा सबैभन्दा अग्लो भागमा बाँच्ने जीव: एक प्रकारको सूक्ष्म जीवाणु (ब्याक्टेरिया) (Geodermatophillus obscurus everesti) सगरमाथाको सेरोफेरोमा ८३०६ मिटरको उचाइमा
• विश्वको सर्वाधिक उचाइमा उड्ने सक्ने पुतली : सिक्किम ब्यान्डेड आपोलो (डोल्पा जिल्लाको ५००० मिटर उचाईमा उड्छन)
• नेपालमा मात्र पाइने छेपारो : Dark fan throated lizard (वैज्ञानिक नाम Sitana fusca)
• विश्वको सबैभन्दा सानो मुद्रा (पैसा, सिक्का) : वि.सं. १७९७ मा राजा जयप्रकाश मल्लका पालमा निर्मित "जावा" मुद्रा
• विश्वको सर्वाधिक उचाइमा रहेको वैज्ञानिक प्रयोगशाला : पूर्वी नेपालको लोवुचे भन्ने ठाउँमा रहेको ५,०५० मिटरको

नेपालको सबैभन्दा घेरै स्थानीय तह भअएका जिल्ला र प्रदेश

• सबैभन्दा धेरै स्थानीय तह भएको जिल्ला  = : सर्लाही (२० वटा, ११ नगरपालिका र ९ गाउँपालिका)
•  सबैभन्दा धेरै गाउँपालिका भएको जिल्ला  = : धादिङ्ग (११ वटा गाउँपालिका)
• सबैभन्दा धेरै नगरपालिका भएको जिल्ला  = रौतहट (१६ वटा नगरपालिका)
•  सबैभन्दा धेरै स्थानीय तह भएको प्रदेश  = प्रदेश नं. १ (१३७ वटा स्थानीय तह)

 नेपालको सबैभन्दा घेरै

• बढी गर्मी हुने स्थान  =   नेपालगञ्ज
• बढी पानी पर्ने =   लुम्ले, पोखरा (कास्की) (दोस्रो बढी पानी पर्ने स्थान संखुवासभा)।
• कम पानी पर्ने =   मुस्ताङको (ल्होमन्थाङ)
• जनसङ्ख्या भएको जिल्ला =   काठमाडौं
• विमानस्थल भएको जिल्ला =   सोलुखुम्बु (४ वट)
• गुम्बा भएको जिल्ला =   : सोलुखुम्बु
• गजुर भएको मन्दिर =   कृष्ण मन्दिर पाटन (२१ गजुर)
• चरा भएको स्थान =   : अरुण उपत्यका (६ सय जातभन्दा बढी)
•  जाडे हुने =   मुस्ताङ

नेपालका केही गुफ़ाहरू   

•  गुप्तेश्वर, अल्पेशवर, भुवनेश्वर, सितलपाटी, अंधेरीखोला गुफा  = पर्वत
•  चमेरे, महेन्द्र, हरिहर, सिप्लेकुना, इन्द्र, सिद्धेश्वर, कुट, घामडाँडा, सितल, गुप्तेश्वर गुफा : = कास्की
•  उम्दी महादेव, वार्फू महादेव, कण्ठेश्वर महादेव विश्वामत्रि र गुप्तेश्वर महादेव गुफा  = : रामेछाप
• पाताल भुमेश्वर = बैतडी
•  बाङकोट, भुन्या, साङ्टा, त्रिवेणी गुफा = जाजरकोट
•  व्यास, मिलेनियम, पराशर गुफा  = : तनहुँ
•  चमेरे, सिद्ध, टग्नैहिया, धानखोला, केराघारी, डोटे गुफा = : दाङ
• तीनतले, सीता, गोरखनाथ, पु रोन फु, सिद्ध गुफा  = : गोरखा
•  दुर्वासा र सिद्धेश्वर गुफा  = अर्घाखाँची
•  पाण्डु गुफा =: जुम्ला
•  गणेश र तिला गुफा = कालिकोट
•  सिद्धपानी, हात्तीलेक, जुरे र सुन गुफा = पाल्पा (राम्दिघाट)
•  विचित्र, अचम्मेश्वर र गल्फुले गुफा  = : गुल्मी
•  गौखुरी र मौझाउ गुफा  = : तेहथुम
  
•  हलेसी महादेवस्थान, धोद्रेश्वर महादेव र कालिकादेवी गुफा  =: खोटाङ
•  ज्यामिरे, पानीपाखा, झाँत्रि र चमेरे गुफा, =  : सुख्खेत
• मादले गुफा नाके, घाउखानी, लालीकाँडा र धौलापडा गुफा  = : दैलेख
•  कैलाश गुफा  =: बझाङ
• कालाजग्रा गुफा  = : बाजुरा
• भृगु गुफा = : अछाम
• धर्मी र धौखानी गुफा  = दार्चुला
• जडभरत गुफा  = : म्याग्दी
• भामा र शिव गुफा  = रोल्पा
• बालेश्वर गुफा  = : संखुवासभा

नेपालका केही ऐतिहासिक दरबारहरु

• जगतिपुर दरबार =जाजरकोट
• अर्गली दरबार  =: पाल्पा
• खैराला दरबार = कैलाली
• हरिहरपुरगढी दरबार  = सिन्धुली
• हिलिहाङ दरबार  = ; पाँचथर
• कस्यप दरबार  = : कास्की
• बरुवा दरबार = : बारा (कलैया)
• पुरेनवा दरबार  = रौतहट
• लोमान्थाङ दरबार  = उपल्लो मुस्ताङ
• चौडण्डीगढी दरबार = उदयपुर
• चिसापानीगढी दरबार, कान्ति इश्वरी = मकवानपुर
• जुगे-दरबार  = मकवानपुर (सेनवंशीय राजा मणिमुकुन्द सेनको ऐतिहासिक दरबार)
• गल्कोट,दरबार =: बागलुङ
• मल्लाज दरबार, पैयुकोट दरबार = पर्वत
• अजैमेरु दरबार = : डडेल्घुरा
• हात्तीसार दरबार, ब्यासीकोट =  बझाङ
• अर्घादरबार,खाँचीदरबार, बिसखुट्टेदरबार  = अर्घाखाँची
• इस्मा, चारपाला दरबार = : गुल्मी
• दियालो बंगलादरबार = : चितवन
• भित्रिकोट दरबार  : प्युठान
• फालावाङ दरबार = : सल्यान

नेपालका केही गुम्बाहरू

• सेचेन गुम्बा =: काठमाडौं
• रलिङ गुम्बा =: हुम्ला
• झोङ गुम्बा = : मुस्ताङ
• योल्मो कान्यिङ शेडुप लिङ गुम्बा = : सिन्धुपल्चोक
• तमुबबुद्ध गुम्बा =: सुनसरी
• स्याङवोचे गुम्वा = सोलुखुम्बु
• छोइलिङ गुम्बा = नुवाकोट
• यँसी गुम्बा  = : डोल्पा

रुकुम र नवलपरासी जिल्ला विभाजित

•  नेपालको संविधानले रुकुम (पूर्व र पश्चिम ) र नवलपरासी (पूर्व र पश्चिम ) मा विभाजित गरेको
•  वि.सं. २०७४ भदौ ५ मा सरकारले २ जिल्ला थप्ने निर्णय गरेको। यो सँगै जिल्लाको संख्या ७७ पुगेको ।
• रुकुम (पश्चिम) को सदरमुकामे मुसिकोट र रुकुम (पूर्व)को सदरमुकाम रुकुमकोट (वि.सं. २०७४ असोज १९ गते) कायम गरियो।
• नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम )लाई नवलपरासी जिल्ला कामय गरी सरदमुकाम परासी राखिएको छ भने नवलपरसी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) लाई जिल्ला नवलपुर र सदरमुकाम कावासोती (जिल्ला सभाले वि.सं. २०७४ असोज ६ जिल्लाको नाम नवलपुर र त्यसको सदरमुकाम कावासोतीमा राखने सर्वसम्मत निर्णय)राखिएको छ।
• रुकुम (पूर्व प्रदेश नं. ५ मा पर्दछ भने रुकुम (पश्चिम) प्रदेश नं. ६ (कर्णाली प्रदेश) मा पर्दछ।
• नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम ) लाई प्रदेश नं. ५ र नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) लाई प्रदेश ४ मा राखिएको छ ।

द ग्रेट हिमालयन ट्रेल

• यो विश्वको सबैभन्दा लामो र अग्लो पदमार्ग हो।
• यो पदमार्ग पूर्वमा ताप्लेजुङदेखि पश्चिममा दाचुलासंम्म फैलिएको छ ।
• यो पदमार्ग पहिलो पटक आप्पा शेर्पाले (९९ दिनमा) यात्रा पूरा गरेका थिए।
•  पहिलो पटक आप्पा शेर्पा लगायतका ४ जनाको समूहले वि.स. २०६८ माघ १ गते पदयात्रा सुरु गरी २०६९ बैशाख १० गते यात्रा टुङ्ग्याएका थिए।
• पर्यटन वर्ष २०११ को समुद्घाटनको अवसरमा औपचारिक गरियो।
• नेपाललाई पाकिस्तान, भारत, भुटान, चीनको तिब्बत, म्यानमारसँग जोड्ने यो पद मार्गको कुल दुरी ४५०० कि.मि. छ भने ८००० मिटर अग्ला सबै हिमाललाई समेट्छ।
• यो पदमार्ग दोस्रो पटक पुष्कर शाह (४६ दिनमा)ले पुरा पुष्कर शाहलाई विश्व साइकल यात्री भनिन्छ।
•  यो पदमार्ग १७०० कि.मि. नेपालको सरहदभित्र पर्दछ।

नेपालमा पाइने ऋतु

• वसन्त ऋतु   : चैत्र र बैशाख
• ग्रीष्म ऋतु  = जेठ र असार
• वर्षा ऋतु  = साउन र भदौ
• शरद ऋतु =  असोज र कार्तिक
• हेमन्त ऋतु = : मंसिर र पुस
• शिशिर ऋतु : = माघ र फागुन

अंग्रेजी क्यालेन्डर अनुसार ऋतु

1. वसन्त ऋतु 
2. ग्रीष्म ऋतु
3. शिशिर वा जाडो ऋतु
4. शरद वा सफा ऋतु

:

ऐतिहासिक चरण

•  गोरखा राज्य (१६६६-१८२५)
• 
  
•  नेपाल अधिराज्य (१८२५-२०६३)
• 
  

•  विशाल नेपाल

•  सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल (२०६३-हाल)

भाषा

मुख्य लेख : नेपालमा बोलिने भाषाहरू

 नेपालको भूगोल

• नेपाल एउटा सानो, भूपरिवेष्ठित, पहाडै पाहाड भएको, दुई ठूला राष्ट्र भारत र चीनको बीच अवस्थित बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक विविधतापूर्ण भौगोलिक बिशेसता युक्त स्बतन्त्र, अटल एवं अखण्ड राष्ट्र हो ।
•  भौगोलिक रुपमा नेपाल २६० २२” उत्तर देखी ३०० २७” उत्तर अक्षाशं र ८०० ४” पूर्व देखी ८८० १२” पूर्वी देशान्तरभित्र दक्षिण एशियाको भारतीय उपमहादीप एवं सार्क क्षेत्र (दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठन) भित्र अवस्थित र मकर रेखाभन्दा उत्तरतिरको समशीतोष्ण भूमागसम्म पूर्व पश्चिम करीब (सरदर) ८८५ कि मी र उत्तर दक्षिण १९३ कि मी क्षेत्रमा करीब १,४७,१८१ वर्ग कि मी मा फैलिएको छ र नेपालले पृथ्वीको कुल भूमिको ०.०३ प्रतिशत र एशियाको कुल भूमिको ०.३ प्रतिशत भाग ओगटेको छ । 
• भौगोलिक अवस्थाको आधारमा नेपाललाई सामान्यता तीन भाग हिमाल, पाहाड, तराई क्षेत्र (समतल भूमि मा बाँड्न सकिन्छ । 
• धरातलीय रुपमा यस राष्ट्रमा समुद्र सतहबाट करीब ७० मीटरमा अवस्थित कचनाकलन, झापा (सबैभन्दा होचो भाग) र संसारको सर्वोच्च स्थल समुद्र सतहबाट ८८४८ मिटरको उचाइमा रहेको सगरमाथा छ ।

#	प्रदेश	राजधानी	प्रदेश प्रमुख	मुख्यमन्त्री	जिल्ला	क्षेत्रफल (किमी२)	जनसङ्ख्या (२०११)	जनघनत्व (व्यक्ति/किमी२)
१	प्रदेश नं. १	बिराटनगर	सोमनाथ अधिकारी प्यासी	शेरधन राई	१४	२५,९०५ किमी२	४५,३४,९४३	१७५
२	प्रदेश नं. २	जनकपुर	राजेश झा	मोहम्मद लालबाबु राउत	८	९,६६१ किमी२	५४,०४,१४५	५५९
३	बागमती प्रदेश	हेटौंडा	विष्णु प्रसाद प्रसाइ	डोरमणि पौडेल	१३	२०,३०० किमी२	५५,२९,४५२	२७२
४	गण्डकी प्रदेश	पोखरा	अमिक शेरचन	पृथ्वी सुब्बा गुरूङ	११	२१,५०४ किमी२	२४,१३,९०७	११२
५	लुम्बिनी प्रदेश	बुटवल	धर्मनाथ यादव	शंकर पोखरेल	१२	२२,२८८ किमी२	४८,९१,०२५	२१९
६	कर्णाली प्रदेश	वीरेन्द्रनगर	गोविन्द प्रसाद कलौनी	महेन्द्रबहादुर शाही	१०	२७,९८४ किमी२	११,६८,५१५	४१
७	सुदूरपश्चिम प्रदेश	धनगढी	सर्मिला कुमारी पन्त	त्रिलोचन भट्ट	९	१९,५३९ किमी२	२५,५२,५१७	१३०
जम्मा	नेपाल	काठमाडौँ	राष्ट्रपति	प्रधानमन्त्री	७७	१,४७,१८१ किमी२	२,६४,९४,५०४	१८०